وسواس فکری – عملی (OCD) چیست؟

    0
    35
    وسواس فکری عملی چیست

    وسواس فکری عملی نوعی وسواس است که به دلیل وجود افکار مزاحم، ناخواسته و غیر قابل کنترل (وسواس) تشخیص داده می‌شود. اگرچه فردی که دچار اختلال وسواس است، رفتارهای واضح و مشخصی نسبت به افکار سرزده و مزاحم خود از جمله شمردن، تمیز کردن یا شستن دست نداشته باشد اما این اختلال با اقدامات ذهنی پنهان همراه است. در برخی موارد افکار مزاحم که بسیار مخرب و آزاردهنده هستند، ویژگی بارز این اختلال است.

    وسواس Pure O چیست؟

    اگرچه برخی از مطالعات نشان داده‌اند که امکان دارد انواع مختلفی از وسواس فکری وجود داشته باشد اما برخی دیگر بر این باورند که اصطلاح «وسواس Pure O یا همان وسواس بدون علاپم مشخص» ممکن است نام اشتباهی باشد. این در حالی است که افرادی دچار وسواس‌ ممکن است بدون هیچ مشخصه بارزی در رفتارشان، کماکان از مشکلات ذهنی و نامرئی رنج ببرند. با درک چنین مشکلات ذهنی، درمانگران و متخصصان بهداشت روان می‌توانند از بیماران در مورد این علائم سوال بپرسند. در صورت عدم سوال پرسیدن، ممکن است بیماران برای بیان علائم این اختلال اکراه داشته باشند یا حتی ممکن است اصلا درباره بیان این علائم هیچگونه آگاهی نداشته باشند.

    وسواس فکری چه علائمی دارد؟

    علائم وسواس Pure O

    وسواس Pure O شامل وسواس فکری و عملی است. برای مثال، ممکن است فرد مبتلا به OCD درباره میکروب‌ها و تمیز کردن به صورت غیر قابل کنترلی فکر کند که باعث می‌شود دائما دستان خود را بشویید.  افرادی که دچار این بیماری هستند نیز بسیاری از علائم OCD را تجربه می‌کنند حتی اگر وسواس عملی نداشته باشند. بر اساس DSM-5، وسواس فکری عملی (ٰٰOCD) با وسواس فکری و/یا عملی مشخص می‌شود.

    تفاوت وسواس فکری و وسواس عملی

    وسواس فکری

    وسواس فکری نیاز و اشتیاق شدید، مداوم ، مزاحم و ناخواسته است که باعث اضطراب یا پریشانی می‌شود. وسواس فکری اغلب روی افکار جسمی، جنسی، مذهبی یا پرخاشگرانه و همچنین نگرانی در مواردی مانند تقارن و آلودگی تمرکز دارد.

    تصاویر، افکار و محرک‌های دائمی و مزاحم که باعث اضطراب می‌شود.

    تلاش برای چشم پوشیدن، سرکوب یا خنثی کردن افکار وسواسی

    وسواس عملی

    از طرفی وسواس عملی، رفتارهای تکراری یا اعمال ذهنی است که فرد مبتلا به OCD برای واکنش به وسواسی فکری یا به دلیل مقررات سختگیرانه حاکم بر او، انجام می‌دهد. وسواس عملی بشدت افراطی است یا برای حل مشکلات از روشی غیر منطقی استفاده می‌شود.

    بر اساس مطالعات محققان در سال ۲۰۱۱، افرادی که دچار «وسواس» هستند  برای کنترل ناراحتی خود نوعی اقدامات ذهنی انجام می‌دهند. این اقدامات عبارتند از:

    مرور ذهنی خاطرات یا اطلاعات

    • تکرار ذهنی کلمات خاص
    • انجام یا عدم انجام برخی از کارها به صورت ذهنی
    • کارهای تکراری (رفتاری یا ذهنی) که شخص احساس می‌کند در نتیجه افکار وسواسی مجبور به انجام آنها است.
    • مشارکت در کارهایی جهت کاهش اضطراب مربوط به وسواس فکری یا جلوگیری از وقایع وحشتناک.

    افرادی که به دلیل افکار وسواسی مضطرب می‌شوند نیز ممکن است به اجبار در پی قوت قلب و اطمینان باشند. ممکن است این موضوع مشکل ساز شود زیرا در بسیاری از بیماران آن مسئله به عنوان وسواس عملی تشخیص داده نمی‌شود. این افراد ممکن است در موارد زیر به دنبال قوت قلب و اطمینان باشند.

    • درخواست اطمینان و دلگرمی از دیگران
    • دوری کردن از اشیا یا موقعیت‌های تحریک کننده اضطراب
    • به دنبال افزایش اعتماد به نفس
    • تحقیق آنلاین

    ممکن است یکی از عواقب این باشد که خانواده و دوستان از این درخواست‌های مداوم خسته یا اذیت شوند، که احتمالا دیگران آن را به منزله نیازمندی در نظر می‌گیرند. وسواس اجباری در وسواس خالص وجود دارند اما از آنجایی که ماهیت آن ذهنی است، بسیار کمتر مشخص می‌باشد.

    معیارهای تشخیص وسواس

    علاوه بر وسواس فکری و/یا عملی، DSM-5 برای تشخیص OCD معیارهایی را تعیین کردند:

    • علائم OCD نباید تحت تاثیر اثرات فیزیولوژیکی یک ماده (مانند عوارض جانبی دارو یا داروهای غیرقانونی) یا به دلیل برخی از بیماری‌ها باشد.
    • علائم OCD زمان زیادی را هدر می‌دهد که معمولا بیشتر از یک ساعت در روز است. یا منجر به ایجاد اضطراب یا اختلال قابل توجهی در زمینه‌های شغلی، اجتماعی یا دیگر زمینه‌های مهم زندگی می‌شود.
    • علائم OCD نباید به سایر اختلالات ذهنی دیگری مانند اختلال اضطراب فراگیر، اختلال بدشکلی بدن، اختلال انبار کردن، اختلالات مربوط به مواد یا اختلال افسردگی نسبت داده شود.

    اگر شما یا شخصی از خانواده یا دوستان‌تان دارای علائم مضطرب کننده‌ای هستید که مانع انجام کارهای روزمره (مانند غذا خوردن، خوابیدن یا رفتن به محل کار) می‌شود، به متخصص بهداشت روان مراجعه کنید.

    انواع OCD

    تحقیقات قبلی نشان می‌دهد که حدود سه تا شش زیرگروه OCD وجود دارد، از جمله نوع وسواس Pure O است. این اختلال که اولین بار در مقاله‌ای در سال ۱۹۹۴ در مجله روانپزشکی بالینی منتشر شد. وسواس خالص را به عنوان ترکیبی از وسواس جنسی، پرخاشگرانه و مذهبی توصیف کردند که با وسواس عملی همراه نبود.

    سپس، تحقیقات بیشتر وسواس‌های پرخاشگرانه را به ترس در مورد آسیب‌های تکانشی و آسیب‌های ناخواسته تقسیم کرد. افکار متمرکز بر آسیب‌های تکانشی، غالباً به مواردی می‌پردازند که گاهی اوقات «افکار تابو» مربوط به رابطه جنسی، مذهبی و پرخاشگری هستند. برخی از انواع متداول OCD که توسط وسواس خالص تجربه می‌شوند، ممکن است شامل موارد زیر باشد:

    • وسواس آسیب: ترس از آسیب رساندن به خود یا دیگران؛ این تغییرات شامل آسیب جسمی (پرخاشگری نسبت به خود یا دیگران یا خودکشی) و آسیب جنسی، از جمله رفتارهای جنسی آسیب‌زننده نسبت به کودکان است
    • وسواس پدوفیلیا (pOCD): افکار و اصرارهای جنسی ناخواسته مربوط به کودکان، که گاهی اوقات با اقداماتی مانند شمارش، شستشو یا دعا کردن برای «خنثی کردن» چنین افکار و اصرار‌هایی همراه است.
    • وسواس مرتبط با رابطه (ROCD): افکار ناخواسته و مزاحمی که باعث می‌شوند افراد نسبت به احساس یا عشق به شریک زندگی خود و سطح رضایت جنسی یا تفاهم در طولانی مدت شک کنند.
    • وسواس گرایش جنسی (SO-OCD): اضطراب شدید درباره گرایش جنسی که با نام HOCD یا «OCD همجنسگرایان» نیز شناخته می‌شود.

    دلایل بروز OCD

    اگرچه تحقیقات محدودی در مورد دلایل دقیق بروز وسواس وجود دارد، اما مطالعات مختلفی وجود دارد که وسواس و دلایل بروز آن را بررسی کرده است که ممکن است شامل موارد زیر شود:

    • عوامل بیولوژیکی: اسکن مغزی MRI ​​تفاوت‌های ساختاری و عملکردی را در مدارهای عصبی (عصب) مغز نشان می‌دهد که بسیاری از افکار، ایده‌ها و انگیزه‌های روزانه را فیلتر یا «سانسور» می‌کنند.
    • پیشینه خانوادگی: تحقیقات به دلیل عدم توانایی در درمان موارد  OCD دشوار بوده است. با این حال، مطالعات نشان داده است که وسواس در افرادی که این بیماری را در خویشاوندان خود دارند پنج تا هفت برابر بیشتر است.
    • ژنتیک: در حالی که محققان هنوز نتوانسته‌اند یک «ژن OCD» واحد را تعیین کنند، این اختلال ممکن است مربوط به تغییرات در گروه‌های خاصی از ژن‌ها باشد.

    درمان وسواس و وسواس فکری

    درمان OCD، از جمله وسواس فکری، اغلب شامل استفاده از دارو در ترکیب با روان‌درمانی است که می‌تواند شامل درمان شناختی-رفتاری (CBT)، گروه‌های درمانی و آموزش روانشناختی باشد.

    روان‌درمانی

    تحقیقات نشان می‌دهد که درمان شناختی-رفتاری می‌تواند در درمان وسواس بسیار موثر باشد. به هر حال، درمانگران و سایر پزشکان بهداشت روان باید اهمیت پرداختن به اقدامات ذهنی اساسی که مشخصه این زیرگروه OCD است را درک کنند.

    اگر درمانگر معتقد باشد که بیمار فقط از وسواس رنج می‌برد و اقدامات ذهنی همراه با این شناخت را درمان نکند، درمان موثر نخواهد بود.

    در سال ۲۰۱۱، محققان مطالعات فردی را بررسی کردند تا دریابند برخی از زیرگروه‌هایی که علائم OCD دارند به روش‌های خاص درمانی بهتر پاسخ می‌دهند یا خیر. آن‌ها دریافتند که در اکثر مطالعات، OCD با وسواس مذهبی و جنسی بدون اجبار شناخته می‌شود که با واکنش ضعیف به درمان با استفاده از SSRI‌ها و مواجهه درمانی همراه است.

    مواجهه و پیشگیری از پاسخ عملی، که به آن ERP درمانی نیز گفته می‌شود، نوعی رفتار درمانی است که در درمان سایر موارد OCD نیز استفاده می‌شود. یک درمانگر ماهر به مراجع کمک می‌کند تا بدون انجام هرگونه وسواس اجباری، با ترس خود رو‌به‌رو شود.

    مراجعان عمداً خود را در معرض مواردی قرار می‌دهند که وسواس فکری یا عملی آن‌ها را تحریک می‌کند اما از وسواس‌های اجباری یا افکار وسواسی جلوگیری می‌کنند. هدف از این روش درمانی این است که بیماران بیاموزند چگونه علائم بیماری خود را بدون وسواس اجباری کنترل کنند. این روش اضطراب را در کوتاه مدت افزایش می‌دهد، اما می‌تواند علائم و وسواس عملی را با گذشت زمان بهبود بخشد.

    دارو درمانی

    داروها ممکن است شامل مهارکننده‌های انتخابی حملات روانی سروتونین (SSRI) یا داروی ضد افسردگی سه حلقه‌ای آنافرانیل (کلومیپرامین) باشد. از داروهای ضد روان‌ پریشی نسل دوم که به عنوان داروهای ضد روان پریشی غیرمعمول نیز شناخته می‌شوند، برای تقویت اثر SSRI‌ها استفاده می‌شود. یک بررسی نشان داده است که تقریباً ۴۰ تا ۶۰ درصد بیماران به درمان با SSRI با کاهش ۲۰ تا ۴۰ درصدی علائم OCD واکنش می‌دهند.

    درمان خاص (یا ترکیبی از درمان‌‌ها) به نیازهای منحصر بفرد هر بیمار بستگی دارد. برای مثال، اگر بیمار قادر یا مایل به مصرف دارو نباشد، درمانگر ممکن است فقط از CBT استفاده کند. یا ممکن است داروهایی را به تنهایی برای بیمارانی تجویز کنند که انگیزه‌ای برای انجام مواجهه درمانی یا دسترسی به یک درمانگر با رویکرد CBT ندارند.

    کنار آمدن با OCD

    اگرچه درمان OCD مستلزم مشاوره با یک متخصص بهداشت روان واجد شرایط است، با این حال راهکارهایی برای کمک به خود در OCD وجود دارد که می‌توانید همین حالا شروع به استفاده از آنٰ‌ها کنید تا به خود یا کسی که دوست دارید در کنار آمدن با علائم وسواس خالص کمک کنید.

    • راهکارهای تمدد اعصاب: با توجه به اینکه استرس عامل اصلی ایجاد علائم وسواس خالص است، یکی از بهترین راه‌های مقابله با این روش یادگیری و تمرین تکنیک‌های تمدد اعصاب مانند تنفس عمیق، مراقبه ذهن آگاهی یا آرام‌سازی پیشرونده عضلانی است.
    • ورزش: شواهد زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد انجام ورزش‌های هوازی می‌تواند علائم OCD را کاهش دهد.
    • گروه درمانی: چه گروه درمانی آنلاین و چه حضوری با تهیه منابع، اطلاعات یا فردی که دلسوزانه گوش فرا دهد، می‌توانند برای افراد دارای وسواس خالص مفید باشند.

    خلاصه

    وسواس خالص شامل رفتارهای ظاهری نیست که معمولاً وقتی افراد به فکر OCD می‌افتند، به ذهن خطور می‌کند. با این حال، اقدامات مخفی ذهنی که شکل کاملاً وسواسی اختلال را مشخص می‌کند، حتی اگر غیر قابل دیدن هم باشند، یک نوع وسواس عملی است.

    اگر دریافتید که دچار وسواس مضطرب‌کننده و یا اجبارهای ذهنی هستید که زندگی روزمره شما را مختل می‌کند، صحبت با یک متخصص بهداشت روان را در نظر داشته باشید. آن‌ها به شما کمک می‌کنند تا علائم خود را درک کرده و بهترین روش درمانی را برای رفع نیازهای خود پیدا کنید. اگرچه صحبت در مورد افکار خود همیشه آسان نیست، اما این اولین بخش از کمک شما برای درمان است.

    دیدگاهتان را بنویسید

    Please enter your comment!
    Please enter your name here